مطالب حقوقی مفید و کاربردی

مشاوره حقوقی در خصوص حبس غیرقانونی

دستگیری و حبس مجرم یکی از معیارهای تحقق عدالت به حساب می آید. اما گاهی نیز توقیف و حبس جنبه غیرقانونی پیدا می کنند. این موضوع به اندازه ای اهمیت دارد که قانونگذار آن را یکی از جرایم علیه اشخاص دانسته و برای جلوگیری از وقوع آن مجازات هایی را در نظر گرفته است.
حبس غیرقانونی
 در چه صورت مجازات حبس جنبه غیر قانونی پیدا می کند؟ 

هرگاه بازداشت فرد از سوی ماموری باشد که به صورت قانونی صلاحیت صدور بازداشت و توقیف را دارد اما اقدام وی برخلاف قانون و بدون رعایت مقررات قانونی باشد، مجازات حبس جنبه غیرقانونی پیدا می کند.

اگر توقیف متهم مطابق مواد 24 و 32 و 35 قانون آیین دادرسی کیفری و در مواردی که توقیف افراد جایز است صورت بگیرد، اقدام به حبس قانونی است اما ممکن است اقدام های متعاقب بر توقیف، غیرقانونی محسوب شود.

 به طور مثال مرجع قضایی متهمی را مطابق قانون به زندان های قانونی معرفی می کند اما ماموران به جای اعزام متهم به زندان عمومی او را به جای دیگری غیر از زندان می برند و در آنجا توقیف می کنند؛ به این ترتیب زندانی کردن فرد غیرقانونی می شود.

تعریف توقیف یا سلب آزادی

جرم توقیف غیرقانونی عبارت است از توقیف یا دستگیری شخصی با فعل مادی و دستگیر کردن شخص بدون مجوز قانونی به نحوی که آزادی عمل و اختیار به طور موقت از وی سلب شود، ادامه می دهد: باید به این تعریف این نکته را نیز اضافه کرد که عمل مادی دستگیری و ممانعت از تردد و آزادی رفت و آمد فرد در مدت نسبتاً کوتاه را که معمولاً از 24 ساعت تجاوز نمی کند، توقیف می گویند و فرقی نمی کند که این توقیف در خانه، اتومبیل یا هر محل دیگری باشد.

معنی توقیف با حبس متفاوت است ، حبس در محل محفوظ تر و مضبوط تر و در زمان نسبتاً طولانی تر انجام می شود اما توقیف تنها دستگیر کردن و تحت محافظت و مراقبت قرار دادن در مدتی کوتاه است.

 طبق ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری، ضابطان دادگستری حق بازداشت متهمان را در جرایم عادی (غیرمشهود) بدون دستور قضایی ندارند و در جرایم مشهود نیز چنانچه فوراً پس از 24 ساعت از بازداشت، متهم بازداشت شده را باید به مقامات قضایی معرفی کنند.

 در خصوص قرارهای صادره از سوی مقام های قضایی مطابق ماده 3 قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب مصوب 1373 و اصلاحات بعدی آن، باید در مورد بازداشت موقت متهم در مهلت مقرر قانونی تعیین تکلیف شود و چنانچه خارج از مواعد قانونی بدون دلیل قانونی متهم در بازداشت بماند عمل مقام صادرکننده قرار، مصداق بارز بازداشت غیرقانونی است و برابر قانون با وی برخورد خواهد شد.

برخی مواد قانونی درباره یک جرم

 رکن قانونی جرم حبس غیرقانونی مواد 570، 575 و 583 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 بخش تعزیرات است. به ، برابر ماده 583 این قانون توقیف و اخفاء غیر قانونی توسط افراد عادی، برابر ماده 575 این قانون صدور دستور بازداشت غیرقانونی توسط قضات و برابر مواد 23 و 24 قانون آیین دادرسی کیفری بازداشت غیرقانونی توسط ماموران دولتی جرم است.

مصادیق توقیف غیرقانونی

 فعل مرتکب می تواند شامل سلب آزادی شخصی (آزادی تن) به صورت فعل مادی مثبت با در اختیار گرفتن شخص در محلی که در آنجا بوده باشد یا به شکل جلوگیری کردن از ادامه راهی که در مقابل داشته است، جلوه گر شود، هر چند به مدت زمان کوتاه باشد.

یک مصداق دیگر آن محرومیت افراد از حقوق مقرر در قانون اساسی مانند آزادی رفت و آمد، حق انتخاب شغل و مسکن، مصونیت منازل و اماکن خصوصی، مکاتبات و مکالمات و مخابرات و اسرار شخصی، حق دادخواهی آزادی دفاع و حق انتخاب وکیل است. این موارد در اصول 20،22،32،33،35،38 قانون اساسی گنجانده شده است.

منبع: farshadqasemi.com